Utrata prawa jazdy za punkty karne. Ile punktów oznacza utratę prawa jazdy i jak odzyskać uprawnienia?

Utrata prawa jazdy za punkty karne grozi kierowcom, którzy przekroczą dopuszczalny limit punktów. Jednak w dobie nieustannie zmieniających się przepisów kierowcy nie mają pewności, ile punktów można maksymalnie uzbierać, kiedy się usuwają, a także co trzeba zrobić, jeśli policja zatrzyma dokument uprawniający do wsiadania za kółko. W poniższym tekście odpowiadamy na najbardziej nurtujące pytania dotyczące utraty prawa jazdy za punkty: jak sprawdzić swój stan punktów, kiedy punkty karne się kasują i jak odzyskać prawo jazdy po przekroczeniu limitu.

Prawo jazdy można stracić po przekroczeniu limitu 24 punktów karnych dla kierowców posiadających uprawnienia dłużej niż rok oraz 20 punktów dla młodych kierowców. Odzyskanie uprawnień do kierowania samochdem może wymagać ponownego egzaminu państwowego.

Według raportów Komendy Głównej Policji, w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2023 r. liczba wniosków o ponowny egzamin na kierowcę w związku z przekroczeniem limitu punktów karnych przez kierowców posiadających prawo jazdy ponad rok, wynosiła ok. 8,2 tys. Dla porównania, w roku 2021 złożono ich niespełna 4 tys. wniosków, a w 2022 r. — 3 tys. Skokowy przyrost ma związek z zaostrzeniem przepisów, które zaczęły obowiązywać od 17 września 2022 r. Równo rok później —17 września 2023 r. — weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz Ustawy o kierujących pojazdami. Zmianie uległy m.in. przepisy dotyczące ważności punktów karnych oraz sposobów, jak zniwelować ich liczbę.

Ile punktów karnych powoduje utratę prawa jazdy?

Z pozoru sprawa wydaje się prosta: dla doświadczonych kierowców, którzy prawo jazdy mają dłużej niż rok, limit punktów karnych wynosi 24. Z kolei dla kierowców, którzy uzyskali uprawnienia do kierowania pojazdami krócej niż w ciągu 12 miesięcy — limit wynosi 20 punktów karnych.

Warto jednak zauważyć, że utrata lub zawieszenie prawa jazdy następuje dopiero po przekroczeniu limitu punktów karnych. Można więc kierować samochodem, mając na koncie 20 bądź 24 punkty, ale trzeba liczyć się z tym, że konsekwencje otrzymania kolejnego będą dotkliwe.

Co się dzieje po przekroczeniu 24 punktów karnych?

Wielu kierowców błędnie zakłada, że prawo jazdy traci się automatycznie po osiągnięciu limitu punktów. W praktyce procedura jest bardziej rozbudowana.

Po przekroczeniu limitu 24 punktów karnych (lub 20 punktów w przypadku młodych kierowców), odpowiednie organy wszczynają postępowanie administracyjne. Kierowca otrzymuje skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje - oznacza to więc konieczność ponownego potwierdzenia wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych.

Dopiero pozytywne zaliczenie wymaganych procedur pozwala odzyskać pełne uprawnienia do kierowania pojazdami. Dlatego przekroczenie limitu punktów karnych nie jest wyłącznie formalnością, ale może wiązać się z czasowym wykluczeniem z ruchu drogowego i dodatkowymi kosztami.

Co oznacza utrata prawa jazdy za punkty karne?

Trzeba w tym miejscu rozgraniczyć dwa pojęcia: okresowe zatrzymanie prawa jazdy oraz jego dożywotnią utratę. Jeśli zostanie przekroczony limit punktów karnych, prawo jazdy będzie odebrane czasowo. Okres zawieszenia uprawnień do kierowania pojazdami może wynieść 3 miesiące, ale może też być wydłużony do 6 miesięcy, roku i więcej. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (sygnatura SK 23/21), starosta który odbiera dokument może to zrobić tylko na kategorię, której dotyczą wykroczenia. Kierowca może więc odzyskać wtórnik prawa jazdy z kategoriami, które nie zostały objęte zakazem.

Niemniej jednak, jeśli np. prawo jazdy kategorii B zatrzymano na 6 miesięcy, kierowca nie może w tym czasie prowadzić samochodów dla tej kategorii. Prowadzenie auta po cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami jest bowiem przestępstwem, za które grozi nawet kara pozbawienia wolności. Może być też przyczyną dożywotniej utraty prawa jazdy.

---

Dowiedz się więcej o kategoriach prawa jazdy.

---

Inne powody dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów to:

• jazda pod wpływem alkoholu lub narkotyków i spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym lub rannymi,

• nieudzielenie pomocy poszkodowanym w wyniku spowodowanego wypadku,

• spowodowanie katastrofy w ruchu lądowym,

• recydywa: ponowna jazda w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem innych środków odurzających.

Powodem do odebrania prawa jazdy nie jest brak aktualnego przeglądu auta. Warto jednak wiedzieć, że za przegląd samochodu po terminie grożą inne poważne konsekwencje.

Zmiany w zasadach umarzania punktów karnych. Jak było kiedyś?

Zgodnie z nowelizacją z 17 września 2022 r., umarzanie punktów karnych następowało po dwóch latach od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia lub dnia zapłacenia mandatu. Zlikwidowano też możliwość ich redukcji podczas specjalnych szkoleń.

Co bardzo ważne dla kierowców, punkty karne otrzymane w okresie od 17 września 2022 r. do 17 września 2023 r. zachowują ważność dwa lata.

Co zrobić po utracie prawa jazdy za punkty karne?

We wrześniu 2023 r. przepisy ponownie uległy zmianie. W mocy pozostał zaostrzony już od stycznia 2022 r. taryfikator mandatów i wyższa liczba punktów karnych przyznawanych za wykroczenia. Ale punkty znowu wygasają po roku, dodatkowo powróciła możliwość ich redukcji na szkoleniach prowadzonych przez WORD. 8-godzinne kursy są dostępne tylko dla doświadczonych kierowców. Kurs redukuje 6 punktów i można z niego skorzystać raz na pół roku. Koszt szkolenia to 1 tys. zł.

Przepisy określają też, że jeśli kierowca otrzyma ponad 24 punkty karne za naruszenie przepisów, wówczas policja wystosuje wniosek o skierowanie go na egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje. Co dzieje się dalej po utracie prawa jazdy za punkty?

• Wniosek kierowany jest do starostwa zgodnego z miejscem zamieszkania kierowcy.

• Przed przystąpieniem do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, kierowca musi posiadać decyzję o zatrzymaniu uprawnień.

• W następnej kolejności należy złożyć wniosek o założenie profilu kierowcy. Można to zrobić w Wydziale Komunikacji albo online, przez Elektroniczną Skrzynkę Podawczą PWPW.

• Do wniosku trzeba dołączyć wynik badania lekarskiego lub psychotechnicznego dla kierowców (jeśli kierowca otrzymał skierowanie na takie badania).

• Egzamin umawia się w ośrodku WORD, gdzie zostanie przeprowadzony. Jest on bliźniaczo podobny do egzaminu na prawo jazdy. Składa się z części teoretycznej i praktycznej na placu manewrowym oraz podczas jazdy po mieście.

Jeśli wynik egzaminu będzie pozytywny, kwalifikacje do prowadzenia pojazdu zostaną potwierdzone. Konto punktowe wyzeruje się, a kierowca będzie mógł wrócić za kółko.

Jeśli jednak wynik będzie negatywny, kierowcy zostaną odebrane wcześniejsze uprawnienia. Oznacza to, że odzyskanie prawa jazdy jest możliwe dopiery, gdy ponownie zda się egzamin. Czy potrzebny jest do tego wcześniejszy pełny kurs na prawo jazdy, czy nie, stanowi kwestię sporną wśród specjalistów od prawa transportowego. Wszelkie wątpliwości z tym związane najlepiej doprecyzować w Wydziale Komunikacji.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku kierowców, którzy mają prawo jazdy krócej niż rok i ich limit punktów karnych wynosi 20. Wówczas prawo jazdy jest automatycznie odbierane. Aby ponownie móc prowadzić samochód, trzeba przejść całą procedurę ubiegania się o nie od nowa. Oznacza to także ponowne zaliczenie kursu.

Czy po zabraniu prawa jazdy za punkty trzeba zdawać egzamin?

W przypadku przekroczenia limitu punktów karnych, kierowca posiadający prawo jazdy dłużej niż rok jest kierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Obejmuje on część teoretyczną i praktyczną, podobnie jak standardowy egzamin państwowy na prawo jazdy.

Jeżeli egzamin zostanie zaliczony - kierowca zachowuje możliwość dalszego korzystania z uprawnień. W przypadku negatywnego wyniku, może być konieczne ponowne przejście procedury związanej z odzyskaniem prawa jazdy.

Dla kierowców, którzy mają uprawnienia krócej niż 12 miesięcy, konsekwencje są surowsze. Przekroczenie limitu punktów oznacza cofnięcie uprawnień oraz konieczność ponownego przejścia całego procesu uzyskania prawa jazdy.

Kto dostaje punkty karne, gdy samochód jest w leasingu?

Zasada jest prosta: mandat i/lub punkty karne przyznawane są kierującemu pojazdem. Leasing samochodu czy wynajem długoterminowy nie zwalniają z odpowiedzialności i nie dają możliwości uniknięcia utraty prawa jazdy za punkty karne. Nawet jeśli właścicielem pojazdu pozostaje wypożyczalnia i to do niej trafi mandat lub zdjęcie z fotoradaru, zostaną one przekierowane do najemcy. Inna opcja: wypożyczalnia wyegzekwuje zwrot należności za grzywnę od klienta.

Na szczęście dla kierowców, decydujących się na wynajem długoterminowy samochodu, bezpieczna jazda to jedyne, o co powinni dbać. Resztą zajmie się Automarket.pl, gdzie nie tylko można znaleźć auto idealnie dopasowane do potrzeb. Co więcej można też wybrać, jakie usługi będą realizowane w cenie najmu. Już w pakiecie Basic zawarte jest ubezpieczenie i koordynacja likwidacji szkód, natomiast pakiet Comfort obejmuje też pełną opieką serwisową, auto zastępcze, a także komplet opon na wymianę.

Jak sprawdzić liczbę punktów karnych?

Aby sprawdzić, ile punktów karnych jest na koncie kierowcy, wystarczy udać się do najbliższego komisariatu policji, a funkcjonariusze udzielą takiej informacji. Mogą też wystawić urzędowe zaświadczenie o punktach karnych. Przypisaną do konta liczbę punktów karnych można też sprawdzić online za pomocą usługi systemu CEPiK 2.0. Potrzebny będzie do tego profil zaufany. Coraz powszechniejszym kanałem informacji dot. sprawdzenia punktów karnych jest także aplikacja w telefonie: Punkty karne.

Czy utrata prawa jazdy za punkty dotyczy wszystkich kategorii?

Wielu kierowców posiada nie tylko kategorię B, ale również uprawnienia do prowadzenia motocykli, pojazdów ciężarowych czy autobusów. W praktyce pojawia się więc pytanie, czy przekroczenie limitu punktów karnych oznacza utratę wszystkich kategorii prawa jazdy.

W świetle obowiązujących przepisów i orzecznictwa nie zawsze musi tak być. Zakres decyzji administracyjnej zależy od okoliczności sprawy i rodzaju uprawnień, których dotyczą naruszenia. Dlatego każdą sytuację należy analizować indywidualnie.

FAQ

Czy mając dokładnie 24 punkty karne można jeszcze jeździć?

Tak. Konsekwencje pojawiają się po przekroczeniu ustawowego limitu. Oznacza to, że kierowca posiadający dokładnie 24 punkty karne nie musi jeszcze utracić prawa jazdy.

Co się dzieje po przekroczeniu 24 punktów karnych?

Kierowca może zostać skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Dalsza procedura zależy od rodzaju uprawnień oraz indywidualnej sytuacji kierującego.

Czy po zabraniu prawa jazdy za punkty trzeba robić kurs?

Nie zawsze. W przypadku kierowców z dłuższym stażem zwykle wymagany jest egzamin sprawdzający kwalifikacje. Młodzi kierowcy mogą zostać zobowiązani do ponownego przejścia całej procedury uzyskania prawa jazdy.

Czy utrata prawa jazdy za punkty obejmuje wszystkie kategorie?

Nie zawsze. Zgodnie z orzecznictwem możliwe jest ograniczenie skutków decyzji do określonej kategorii prawa jazdy, której dotyczyły wykroczenia.

Czy można odwołać się od decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy?

Tak. Kierowcy przysługują środki odwoławcze przewidziane w postępowaniu administracyjnym.